Doorbraakproject Wilgen in Business afgerond
Onlangs is de eindrapportage verschenen van het Doorbraakproject Wilgen in Business, gestart in 2023. Dit project had als doel een nieuwe, korte keten te realiseren rondom de productie, verwerking en toepassing van wilgenteen als biobased bouwmateriaal. Binnen de looptijd van het project is die keten niet volledig gerealiseerd.
Wel ontwikkelden we alle bouwstenen die daarvoor nodig zijn: we onderbouwden de teelt, beproefden de toepassing in de praktijk, maakten de economische onderbouwing, bouwden de partnerschappen op en borgden verschillende vervolgstappen in lopende projecten.
Het project bestond uit drie pijlers:
- Ontwikkelen teelt, waarbij in een meerjarige teeltproef bij het Veenweiden Innovatiecentrum in Zegveld onderzocht is hoe wilg en els zich ontwikkelen bij verschillende waterstanden op natte veengronden.
- Ontwikkelen producten, waarbij vooral is gekeken naar wilg als funderingsmateriaal voor zowel de Burgerlijke- en Utiliteitsbouw (B&U) als de Grond-, Weg- en Waterbouwsector (GWW). Zo is bijvoorbeeld sterkte, gewicht en zetting en/verzakking getest.
- Het sluiten van de ketens door nieuwe product-marktcombinaties, zoals een rekentool voor inkomsten uit CO2-credits, waarde toevoegen door verwerking in de keten en de inzet van wilg als transitiegewas in de overgang naar nattere omstandigheden.
Wil de wilgenketen daadwerkelijk succesvol en concurrerend worden, dan verdient juist deze combinatie van verdienmodellen, verwerking en maatschappelijke waarde grote aandacht.
De opbrengsten van project in het kort
De opbrengsten van project in het kort Nieuwe kennis over de teelt van wilg en els op nat veen. Een meerjarige veldproef met 4000 wilgenstekken en 1200 elzenveren onder gecontroleerde waterstanden levert de eerste systematische groeidata op. Beide soorten ontwikkelen zich goed tot circa 40 cm onder maaiveld. Hoe wilgen zich ontwikkelen bij waterpeilen meer richting het maaiveld en daarboven is momenteel nog in onderzoek bij het VIPNL thema Natte teelten. Op dit moment is het nog geen uitgemaakte zaak dat wilgen een natte teelt zijn.
Eerste praktijkvalidatie van wilg als funderingsmateriaal. Na een jaar meten, komt de zetting overeen met de verwachte belastingverdeling, blijft de inklinking van het funderingspakket beperkt en treedt geen opdrijving op. Wilg is daarmee een kansrijk biobased alternatief voor funderingen op staal onder lichte constructies in het veenweidegebied.
Eerste economische rekentool voor de wilgenketen. De tool maakt het verdienmodel inzichtelijk inclusief CO₂-vastlegging en koolstofcertificaten, en laat scherp zien onder welke voorwaarden wilg wél rendabel wordt. Inkomsten vanuit CO2-certificaten – zowel voor de vastlegging in het gewas als voor de reductie als gevolg van de waterpeilverhoging – zijn nodig voor een rendabel verdienmodel.
Nieuwe ketens en partnerschappen. Samenwerkingen met Coöperatie Beyond Wood, Den Ouden Groep en SONAE ARAUCO geven reststromen een hoogwaardige tweede toepassing; de Wilgendeal van Building Balance zoekt actief 400 hectare extra areaal.
Daarnaast ontstond rond het project een informele community van ‘wilgen-believers’, waarin we doorlopend trends, onderzoeksresultaten en publicaties delen. Deze community vormt het startpunt voor de opschaling die we in vervolgprojecten oppakken.
Vervolgonderzoek en implementatie gestart. Op The Green Village bereiden we een prototype onder een weg en drie bewoonbare biobased woningen voor; wilgenteelt is inmiddels gevalideerd voor koolstofcertificaten in de eerste pilot van het Nationaal Groenfonds.
Vervolgproject Building Balance. Als resultaat van de wilgendeal hebben Van Schaik Salix en Building Balance bij LEADER Hollandse Plassen een vervolgproject ingediend om verder te bouwen aan de wilgenketen.
