Hydrologische lessen pilot natte teelt Ankeveen
Sinds 2019 wordt in Ankeveen (polder Kortenhoef) praktijkonderzoek uitgevoerd naar natte teelt (paludicultuur) als alternatief voor gangbaar grasland op veengrond. Waterschap Amstel, Gooi en Vecht en Waternet onderzochten hier de waterhuishouding, effecten op het omliggende watersysteem en de relatie met bodemdaling. Sinds 2021 zijn VIPNL en het Nationaal Onderzoeksprogramma Broeikasgassen Veenweiden (NOBV) aangehaakt. Zij hebben onderzoek verricht naar respectievelijk de productieketen rond natte teelt en de broeikasgasemissies.
Waterbeheer, waterstanden en watervraag
In de proefvakken met lisdodde en riet werd het waterpeil in het groeiseizoen actief gestuurd op circa 10–15 cm boven maaiveld. Met pompen, stuwen en waterdichte keringen bleek dit technisch goed beheersbaar. In het omliggende grasland daalde de grondwaterstand in dezelfde periode tot 20–40 cm onder maaiveld.
De netto wateraanvoer bedroeg circa 1.000–1.600 mm per jaar. Waterbalansanalyse laat zien dat deze hoge watervraag niet primair wordt veroorzaakt door extra gewasverdamping — die vergelijkbaar is met reguliere landbouw — maar vooral door infiltratie (wegzijging) naar diepere bodemlagen. De lokale geohydrologische situatie, met een dunne deklaag en een sterk verhang naar diepere grondwaterlagen, speelt hierin een belangrijke rol. Door optimalisatie van het peilbeheer nam de efficiëntie van de wateraanvoer in de loop van de jaren toe, zonder verlies van waterstand of opbrengst.
Bodemdaling en opbrengstontwikkeling
Hoogtemetingen met dGPS in 2018 en 2025 geven een indicatie van maaiveldveranderingen over zes jaar. In het referentiegrasland is lichte bodemdaling zichtbaar, terwijl in de natte teeltvakken geen tot nauwelijks daling is gemeten. Lokaal is sprake van lichte maaiveldstijging, mogelijk door ophoping van organisch materiaal en beginnende veenvorming. Door verschillen in meetmoment kunnen geen exacte dalingssnelheden worden afgeleid.
De lisdoddeopbrengst nam toe van 11,5 ton versgewicht in 2022 naar 14,9 ton in 2024. In 2024 werd in één proefvak tijdens de zomerperiode drie keer een tijdelijke droogval geforceerd om de watervraag te onderzoeken. Op basis van de oogstgegevens leidde dit niet tot een lagere opbrengst. De effecten op methaanemissies en verdamping worden nader onderzocht binnen NOBV.
Meer lezen?
In het volledige vakartikel “Natte teelt in veenweiden: lessen uit de pilot Ankeveen” worden de meetopzet, waterbalansanalyse, infiltratieprocessen en broeikasgasmetingen uitgebreid beschreven.
