Meer vogelsoorten door lisdoddeteelt in veenweidenlandschap
Wat betekent het voor de biodiversiteit in het veenweidelandschap als we het waterpeil verhogen en overschakelen naar natte teelten, zoals lisdodde? Recentelijk is onderzoek gedaan in verschillende Nederlandse proefvelden voor lisdoddeteelt. Dat laat zien dat de lisdoddevelden rijk zijn aan vogels, waaronder meerdere soorten die in Europa onder druk staan. De proefvelden zijn bijna net zo vogelrijk als natuurlijke wetlands en mogelijk rijker dan intensief gebruikte, gedraineerde veenweiden.
Natte teelten bieden kansen voor biodiversiteit
De publicatie in Ecological Solutions and Evidence toont de resultaten van onderzoek in relatief kleine lisdoddevelden van 0,2 tot 0,8 hectare en 3 tot 7 jaar oud, door een team van Engelse en Nederlandse onderzoekers. Dit zijn allemaal proeflocaties van het Veenweiden Innovatie Programma Nederland (VIPNL), gelegen in het veenweidengebied. In de directe omgeving werden negen graslanden en negen natuurlijke wetlands meegenomen in de vergelijking. Gemiddeld werden in lisdoddevelden 30,8 vogels per hectare geteld. Dat is vrijwel gelijk aan het gemiddelde in natuurlijke wetlands (31,5 vogels per hectare) en aanzienlijk hoger dan in gedraineerd grasland, waar gemiddeld 10,5 vogels per hectare werden aangetroffen.
Tussen wetland en grasland in
Niet alleen het aantal vogels is relevant, maar ook de samenstelling van de vogelgemeenschap. Op de lisdoddevelden tussen de veenweiden waren algemene graslandsoorten te vinden, maar ook typische moerasvogels, zoals de rietzanger, de rietgors en de kleine karekiet. De soortensamenstelling lag als het ware tussen grasland en wetland in. De meer gespecialiseerde moerasvogels werden echter uitsluitend in grotere, natuurlijke wetlands aangetroffen. Dat betekent dat lisdoddevelden natuurlijke wetlands niet vervangen, maar wel duidelijk meer biodiversiteit bieden dan intensief grasland en zo dus een waardevolle functie kunnen hebben in veenweidelandschappen.
De onderzoekers wijzen er in hun artikel op dat het onderzoek is gebaseerd op één meetmoment in het broedseizoen (mei 2024) en dat de lisdoddeproefvelden relatief klein en jong zijn. De onderzoeksresultaten geven daarmee een eerste, indicatie, maar geen volledig beeld van langetermijneffecten of grootschalige toepassing. Ook speelt beheer een belangrijke rol: oogst in de winter – wat de praktijk is voor de toepassing van lisdodde als bio-based bouwmateriaal – is gunstiger voor broedvogels dan oogst in het voorjaar.
Lisdodde biedt winst voor klimaat én biodiversiteit
Kortom, de studie laat zien dat natte teelten zoals lisdodde een interessante combinatie kunnen bieden van klimaatwinst en biodiversiteitsvoordeel. Verhoging van het waterpeil vermindert broeikasgasemissies uit veen, maar dit onderzoek laat zien dat dit tegelijkertijd kansen biedt voor broedvogels. Verdere monitoring en onderzoek moet uitwijzen hoe de vogelstand zich ontwikkelt bij verdere opschaling van lisdoddeteelt, op langere termijn.
Foto: Philip Bird. Rietgors in lisdodde
