CO₂-verwaarding: eerste inzichten uit de praktijk

Het vastleggen van CO₂ biedt volop kansen voor grondeigenaren en ondernemers. Door CO₂-opslag een waarde toe te kennen, ontstaat ruimte om investeringen terug te verdienen én nieuwe, duurzame verdienmodellen te ontwikkelen. Maar hoe werkt dat in de praktijk?

In het rapport Gebruikerservaringen met SNK-methodieken voor CO2-verwaarding in het veenweidegebied zijn de ervaringen in kaart gebracht van diverse CO2-verwaardingsprojecten; van de eerste aanvraag tot de uiteindelijke uitgifte van certificaten – inclusief alle tussenliggende stappen. Het onderzoek laat zien wat goed werkt én waar verbetering mogelijk is. In het rapport worden vijf emissiereducerende methoden meegenomen, waarvan ‘Valuta voor Veen’ (verhoging grondwaterpeil) voor VIPNL de relevantste is (de andere zijn nieuw bos, blijvend grasland, methaanreducerend veevoer en agroforestry).

Belangrijkste inzichten

Een belangrijke conclusie is dat grondeigenaren intrinsiek gemotiveerd moeten zijn om hieraan mee te doen. CO₂-verwaarding vraagt momenteel namelijk nog veel tijd en inzet, en dus geld. Dat komt doordat de aanvraag ingewikkeld is, de methodes complex zijn, en er voor de betrouwbaarheid veel monitoring en verificatie nodig is. Ook zitten kennis en ervaring vaak bij een beperkt aantal organisaties.

Binnen ‘Valuta voor Veen’ zijn, vooral via Natuur en Milieufederaties (NMF’s), sinds 2018 19 projecten geregistreerd, waarvan er 13 gevalideerd zijn. De methode ‘emissiereductie in veenweide’ bepaalt hoeveel emissiereductie bereikt wordt bij een bepaalde waterpeilverhoging. Daarvoor is wel veel data nodig over het projectgebied. Zo moeten er peilbuizen worden geplaatst die jaarlijks moeten worden uitgelezen. In een eerste verbetering van de methode is een aantal peilbuizen vervangen door gebruik te maken van Somers 2.0 data uit een wetenschappelijk onderbouwd model. Hierdoor zijn de kosten voor monitoring omlaag gegaan.

Aandachtspunt is dat de methode ingewikkeld is, en dat praktijkkennis door vertrek van medewerkers van de NMF’s weer kan verdwijnen.

Wat is nodig om het proces te verbeteren?

Met dit eerste rapport leggen we de basis voor verdere vereenvoudiging, betere communicatie en doorontwikkeling van de methodieken. Met stappenplannen, rekentools en automatisering willen we het proces toegankelijker en sneller maken, en daarmee kostenefficiënter.

Gelukkig gebeurt er al veel. Partijen zoals de Natuur en Milieufederaties bundelen ervaringen, verzamelen praktijkvoorbeelden en ontwikkelen praktische tools.
Alle kennis en hulpmiddelen worden samengebracht in een centraal kennisloket over CO₂-verwaarding.

Benieuwd naar de concrete aanbevelingen per methode en de lessen uit lopende projecten? Lees hier het volledige rapport Gebruikerservaringen met SNK-methodieken voor CO2-verwaarding in het veenweidegebied (pdf).

Start project CO2-verwaarding

VIPNL is gestart met een nieuw thema: CO2-verwaarding Natuur en Landbouw. Het is een initiatief van de gezamenlijke Natuur en Milieufederaties en richt zich op het beter verwaarden van CO2-reductie en -vastlegging in het Nederlandse veenweidegebied.

Waarom dit project?

Veenweidegebieden stoten door veenoxidatie grote hoeveelheden CO2 uit. Door onder andere het grondwaterpeil te verhogen, kan deze uitstoot sterk worden verminderd. Het idee van CO2-verwaarding is om deze reductie meetbaar te maken, te certificeren en te verhandelen via de vrijwillige koolstofmarkt. Hiermee ontstaat een extra inkomstenbron voor boeren en grondeigenaren die inzetten op duurzaam beheer.

Van pilot naar brede toepassing

Het project richt zich op het slechten van knelpunten die nu grootschalige toepassing van CO2-verwaarding belemmeren. Methodes om CO2 te verwaarden zijn erg specialistisch en daardoor voor veel grondeigenaren lastig toe te passen. De kosten voor monitoring zijn nog te hoog.

De focus ligt in dit thema op het ontwikkelen van een methode van CO2-verwaarding die past in het SOMERS-model*, in combinatie met slimmere en minder kostbare monitoring van de resultaten. Daarnaast zal het project zich richten op het aanbieden van kennis en informatie richting grondeigenaren en potentiële kopers van de certificaten. Ook werken we aansluiting bij Europese regelgeving rond CO2-verwaarding verder uit.

Met deze aanpak moet het eenvoudiger worden om projecten op te zetten, certificaten te verkrijgen en te verhandelen, en daadwerkelijk klimaatimpact te realiseren. Met als toekomstbeeld een boer die eenvoudig via een app kan zien hoeveel CO2 hij vastlegt, zijn plan indient, en binnen enkele dagen al weet welke opbrengsten dit kan genereren – financieel én ecologisch.

Samen bouwen aan toekomstbestendig veenweidebeheer

Door CO2-reductie in het veenweidegebied aantrekkelijker en eenvoudiger te maken, draagt het project bij aan de verduurzaming van landbouw en natuurbeheer én aan de nationale klimaatdoelen.

Provincie Fryslân en het kennis- en innovatieprogramma NL2120 zijn aangesloten als projectpartner. Daarnaast werken we nauw samen met vertegenwoordigers van Stichting Nationale Koolstofmarkt, Platform CO2 Neutraal, kennisinstellingen, landbouworganisaties en overheden.

Lees meer over dit thema in de themasheet.

*SOMERS is een model van het Nationaal Onderzoeksprogramma Broeikasgassen Veenweiden om de CO2-uitstoot te bepalen.